Җиденче чакырылыш Дәүләт Советының егерменче утырышы 15 апрельдә сәгать унда ачыла. Бүген парламент Президиумы утырышында шундый карар кабул ителде. Депутатлар 15 мәсьәлә, шул исәптән алты республика законы проектын, бер федераль закон проектын һәм өч закон чыгару инициативасын карарга планлаштыра.

Көн тәртибендәге төп мәсьәлә 2025 елда Министрлар Кабинеты эшчәнлеге нәтиҗәләре турындагы хисап булачак. Документ парламентка Татарстан Республикасы Рәисе Рөстәм Миңнеханов тарафыннан кертелде һәм профильле юнәлешләр буенча барлык комитетлар утырышларында каралды. Әлеге мәсьәлә буенча доклад белән республика Премьер-министры Алексей Песошин чыгыш ясаячак.

«Премьер-министр докладында республика үсешенең барлык тармаклары турында җентекләп сөйләнеләчәк», – дип басым ясады Дәүләт Советы Рәисе вазыйфаларын башкаручы Марат Әхмәтов.

ТР Дәүләт Советы Секретаре Лилия Маврина билгеләп үткәнчә, беренче укылышка Дәүләт Советы комитетлары тарафыннан алты закон проекты әзерләнгән: Балтач районының Ямбурово поселогын бетерү турында, шулай ук Татарстан Республикасының аерым закон актларына һәм дәүләт граждан хезмәте турында, мәгълүмат системалары һәм мәгълүматлаштыру турында, инвалидларның социаль, инженерлык һәм социаль объектлардан файдалана алуын тәэмин итү турында,  транспорт инфраструктуралары һәм аларда күрсәтелә торган хезмәтләр, вөҗдан иреге һәм дини берләшмәләр турында республика законнарына үзгәрешләр кертә торган закон проектлары.

Алдагы утырышның көн тәртибенә «2025 елда Татарстан Республикасында граждан җәмгыяте институтларының торышы һәм үсеше турында» Иҗтимагый палата доклады кертелгән. Аны республиканың Иҗтимагый палатасы рәисе Александр Терентьев тәкъдим итәчәк.

Егерменче утырышта Татарстан Республикасы җәмәгать судьяларын сайлау өчен тугыз кандидатураны карау планлаштырыла.

«Хөкүмәт сәгате» кысаларында «Татарстан Республикасында архив тармагын цифрлаштыру турында» мәгълүмат биреләчәк, аны Архив эше буенча комитет рәисе Гөлнара Габдрахманова тәкъдим итәчәк.

Лилия Маврина шулай ук хезмәттәшләренә Фәрит Мөхәммәтшинның депутат вәкаләтләрен вакытыннан алда туктатуыннан соң Татарстан Үзәк сайлау комиссиясе 7 нче чакырылыш Дәүләт Советы депутаты вакантлы мандатын «Бердәм Россия» партиясенең республика исемлеге буенча теркәлгән кандидат буларак Лотфулла Шәфигуллинга тапшыруын хәбәр итте.  «Лотфулла Нурислам улы Дәүләт Советы өчен яңа кеше түгел, ул дүртенче, бишенче һәм алтынчы чакырылыш республика парламенты депутаты итеп сайланды, Икътисад, инвестицияләр һәм эшкуарлык комитетын җитәкләде. Бу чакырылышта ул Законлылык һәм хокук тәртибе комитеты составында эшләргә теләк белдерде. Бу нисбәттән Дәүләт Советы карары проекты әзерләнде һәм утырышның көн тәртибенә кертелә», – дип  белдерде Дәүләт Советы Секретаре.

Бүген парламентарийлар Президиум утырышында республика икътисадының цифрлы трансформациясенә ярдәм итүче кече технологик компанияләр өчен салым ташламаларының нәтиҗәлелеге мәсьәләләре буенча фикер алыштылар.

Дәүләт идарәсен цифрлы нигездә үстерү, мәгълүмат технологияләре һәм элемтә министры урынбасары Булат Габдрахманов билгеләп үткәнчә, Татарстанда 3,5 меңнән артык компания IT өлкәсендә эшчәнлек алып бара. Тармакның барлык дәрәҗәдәге бюджетка салым түләүләре 20% ка үсеш белән 42 млрд сум тәшкил иткән. «Кече технологик компанияләр инновацион процессларны тизләтүгә һәм яңа технологияләр кертүгә, шулай ук яңа югары квалификацияле эш урыннары булдыруга ярдәм итә. Республикада уртача кереме 250 млн сумнан артык булган 252 шундый компания бар», – дип белдерде Булат Габдурахманов.

Кече технологик компанияләр статусының өстенлекләре арасында – эшләүгә һәм гамәлгә кертүгә грантлар алу, Сколково һәм Инновацияләргә ярдәм фондыннан конкурсларда өстенлек алу, 1 млрд сумга кадәр ташламалы кредит алу һәм башкалар. «IT-тармактагы 60 кече технологик компания аккредитацияләнгәннәр исемлегенә керә. Мондый предприятиеләр өчен ташламалар булдырылган. Мәсәлән, табышка 25% урынына биш процентлы салым, шулай ук 30% урынына унбиш процентлы иминият кертемнәре түләү»,  – диде  министр урынбасары.

Шулай ук аккредитацияләнгән компанияләр ташламалы IT-ипотекага исәп тота ала. Татарстанда барлыгы 4,6 меңнән артык шундый ипотека бирелгән. Узган елда аларның саны 16%ка арткан.

Профильле министрлык башлыгы урынбасары тармакта килеп чыккан  кайбер мәсьәләләр хакында да әйтеп узды. Аерым алганда, аккредитация узган компанияләрнең Хезмәткә түләү фондына иминият кертемнәре 15% ка кадәр арта. Шулай ук салым салуның гадиләштерелгән системасын кулланучы компанияләр өчен керем лимиты 20 млн сумнан артып киткән очракта өстәлгән бәягә салым түләү бурычы барлыкка килә. 

Ел башыннан республиканың IT-тармагына 1,37 млрд сум федераль акча җәлеп ителгән. Быел махсус мәйданчык  – «Татарстан IT-компанияләре карарлары витринасы»н эшләтеп җибәрү планлаштырыла. Ул инвесторларга перспектив проектлар турында белергә, ә корпорацияләргә кирәкле технологияләр буенча IT-чишелешләр яки партнерлар табарга ярдәм итәр дип планлаштырыла.

Министр урынбасары чыгышына йомгак ясап, Марат Әхмәтов IT-тармактагы йөз кече технологик компания арасында бары тик 60ы гына аккредитация алганлыгына игътибар итте. «Ни өчен активлык юк, бәлки, ярдәм чаралары әһәмиятле әлләни түгелдер?», – дип кызыксынды Дәүләт Советы Рәисе вазыйфаларын башкаручы.

«Керем өлеше һәм хезмәткәрләр штаты күзлегеннән караганда IT-аккредитацияләр өчен таләпләр шактый югары. Әмма аккредитация узган IT-компанияләргә табышка салымны киметү, IT-ипотека, армиядә хезмәт итүдән кичектерү кебек ярдәм чаралары бар», – дип җавап бирде Булат Габдрахманов.

Марат Әхмәтов шулай ук IT-компанияләрнең күпмесенең 20 млн сумлык керем лимитыннан артып китүе белән кызыксынды. «Бу чикләүләрнең тәэсире буенча барысы да диярлек эләгә. 20 миллион – бик түбән бусага. Нигездә, салым салуның гадиләштерелгән системасын кулланучы барлык компанияләр елына 50-60 млн эшли. Шул рәвешле күпчелегенә өстәлгән бәягә салым эләгә», –  дип аңлатты министр урынбасары.

Дәүләт Советы Секретаре Лилия Маврина студентлар стартапларында республиканың кайсы югары уку йортлары аеруча актив катнашуы белән кызыксынды. «Энергоуниверситетны, КФУны төгәл билгеләп үтә алам. Бу ике лидер, алар IT өлешендә бик актив катнашалар. Шулай ук медицина университеты. Быел Татарстан барлык югары уку йортларыннан гаризалар керү саны буенча илдә беренче урынны алды», – дип басым ясады Булат Габдрахманов.

Икътисад, инвестицияләр һәм эшмәкәрлек комитеты рәисе Рәгать Хөсәенов сүзләренә караганда, технологик суверенитетка ирешү мөһим стратегик бурыч булып тора. Аны федераль дәрәҗәдә хәл итү өчен технологик компанияләр институты булдырылган. Федераль закон кабул ителгәннән соң парламентның профильле комитеты тарафыннан республика законнарына тәкъдимнәр әзерләү буенча ведомствоара эш төркеме төзелгән.

«Эшче төркем икътисад, сәнәгать, цифрлы үсеш министрлыклары, Фәннәр академиясе белән тыгыз хезмәттәшлектә узган ел дәвамында күп санлы тәкъдимнәрне эшкәртү буенча билгеле бер эш башкарды. Кече технологик компанияләргә ярдәм итүнең төрле алымнары каралды. Нәтиҗәдә ике закон проекты әзерләнде – эчтәлеге буенча гади түгел, әмма кирәкле», – дип ассызыклады Рәгать Хөсәенов.

Беренче проект – инновация эшчәнлеге турындагы законга үзгәрешләр кертү, ул парламент тарафыннан хупланды һәм 2025 елның ноябрендә Республика Рәисе тарафыннан имзаланды. Документ кече технологик компанияләргә төбәк ярдәменең үзенчәлекләрен җайга сала торган база нигезләмәләрен беркетте.

Икенче закон проекты ярдәмнең конкрет чарасын – табышка салым буенча ташламаны күздә тота.

2025 елның 1 гыйнварыннан, Рәгать Хөсәенов әйтүенчә, федераль законнар нигезендә Россия субъектларына төбәк бюджетларына күчерелә торган кече технологик компанияләр өчен табышка салым ставкаларын түбәнәйтү хокукы бирелгән. «Башта без төбәк практикасын өйрәндек һәм кече технологик компанияләрнең эре предприятиеләр белән эшләү практикасын анализладык. Хәзерге вакытта Россиянең 15 субъектында мондый ярдәм каралган», – дип билгеләп үтте Икътисад, инвестицияләр һәм эшмәкәрлек комитеты рәисе.

Татарстанның сәнәгать секторы өчен инновацион продукция җитештерүгә йөз тоткан компанияләр өчен уңайлы икътисадый шартлар тудыру максатларында 2030 елга кадәрге чорга табышка салым ставкасын 12% ка кадәр киметүне күздә тоткан закон проекты эшләнгән.

Закон проекты Татарстан Республикасы Рәисенә килештерүгә җибәрелгән. Әмма профильле министрлыкларны анализлау нәтиҗәләре буенча, киеренке бюджетны исәпкә алып, әлеге инициативаны гамәлгә ашыру вакытыннан алда дип табылган. «Үз чиратында безнең комитет кече технологик компанияләргә төбәк ярдәмен Татарстан икътисадының инновацион секторына өстәмә инвестицияләр кертүне стимуллаштыру өчен кирәкле адым дип саный һәм тиешле законнар чыгаруда актив катнашырга әзер булуын белдерә», – дип ассызыклады Рәгать Хөсәенов.

«Республикада кече технологик компанияләр шактый күп – 200дән артык, әмма алар бөтен дөнья һәм гомумроссия базарында эшлиләр. Бары тик  безнең предприятиеләр белән генә эшләү очраклары сирәк. Бу законның идеясе җитештерү һәм сәнәгать өчен идарә итү процессларын цифрлаштыру масштаблары астында икътисади мәнфәгатьләр җәлеп итүчәнрәк булсын иде», – дип хуплады коллегасын Икътисад, инвестицияләр һәм эшмәкәрлек комитеты рәисе урынбасары Марат Галиев.

Президиум утырышында башка мәсьәләләр дә каралды.