Бүген Казанда, Казан кооператив институты мәйданчыгында түгәрәк өстәл узды, анда парламентарийлар, профильле министрлыклар һәм ведомстволар вәкилләре балаларга гаиләдә белем бирүне оештыру мәсьәләләре турында фикер алыштылар. Аны уздыру инициативасы белән «Мәрхәмәт – Милосердие» хатын-кыз депутатлар берләшмәсе әгъзалары һәм Татарстан Республикасында Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил Светлана Захарова чыгыш ясады. Түгәрәк өстәл эшендә «Мәрхәмәт – Милосердие» депутатлар берләшмәсе җитәкчесе Алсу Нәбиева, Социаль сәясәт комитеты рәисе урынбасары Ольга Воронова катнашты.

«Гаиләдә белем бирү мәсьәләсе очраклы гына килеп чыкмады. Бу теманы балигъ булмаганнар эшләре буенча республика комиссиясенең алдагы утырышында күтәрделәр, анда әлеге уку формасының җитди сынаулар белән бергә баруы билгеләп үтелде, – дип басым ясады Алсу Нәбиева. – Укучыларның мондый белем формасына күчү сәбәпләрен ачыклау һәм ата-аналарның карарларының нигезлелеген бәяләү мөһим».

Алсу Нәбиева «Мәрхәмәт – Мәрхәмәт» Дәүләт Советының хатын-кыз депутатлар берләшмәсе исеменнән, кирәк булганда, әлеге мәсьәлә буенча законга төзәтмәләр әзерләү процессына кушылырга әзер булуын белдерде.

Татарстан Республикасында Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил Светлана Захарова Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы мониторингы мәгълүматларын тәкъдим итте. Бүгенге көндә 3658 бала гаиләдә белем ала. Соңгы өч елда тотрыклы үсеш күзәтелә, мондый балалар саны 25% ка диярлек арткан. Соңгы елда гына да үсеш 12,5 % тәшкил иткән.  «Гаиләдә белем бирүне кече һәм урта мәктәп яшендәге балалар өчен сайлыйлар», – дип ассызыклады Светлана Захарова.    

 Светлана Захарова әйтүенчә, ата-аналар тарафыннан гаилә белемен сайлау еш кына «ата-аналар теләге» белән нигезләнә, бу 50% тан артык очрак. Әмма, Татарстан Республикасында Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил ассызыклаганча, күп кенә гаиләләр аттестация узу өчен мәгариф оешмаларына беркетелү турында мәгълүмат бирми, бу исә балаларның белем алу хокукын тулысынча гамәлгә ашыру өчен куркыныч тудыра.

Татарстанда гаилә мәгарифе системасы мониторингы нәтиҗәләрен ТР Мәгариф һәм фән министрлыгының гомуми белем бирү һәм укучыларга йомгаклау аттестациясе бүлеге башлыгы Лилия Сәүбанова тәкъдим итте. Аның сүзләренә караганда, күп кенә бала республикадан читтә урнашкан, башлангыч, төп, урта гомуми белем бирү программалары буенча белем бирү эшчәнлеген гамәлгә ашырмаган, лицензияләре һәм дәүләт аккредитациясе турында таныклыклары булмаган хосусый онлайн мәктәпләргә арадаш аттестация узу өчен беркетелгән. «Мондый мәктәпләр, кагыйдә буларак, өстәмә гомуми белем бирү программасын гамәлгә ашыралар, һәм арадаш аттестация узуны контрольдә тотмыйлар. Бала өчен контроль эшне гаиләнең теләсә кайсы әгъзасы, әни, әти, абый яки апа башкара ала», – дип билгеләп үтте ТР Мәгариф һәм фән министрлыгы вәкиле.

Лилия Сәүбанова 2025 елда гаиләдә белем алучы укучыларга йомгаклау аттестациясе нәтиҗәләренең чагыштырма статистикасын китерде. Аның мәгълүматлары буенча, өйдә белем алучы укучылар гомуми белем бирү учреждениеләрендә белем алучы укучылар белән чагыштырганда түбәнрәк нәтиҗәләр күрсәтәләр. Төп дисциплиналар — рус теле, математика, физика, информатика, биология һәм тарих буенча уртача балл — якынча 10-15 баллга түбәнрәк.

Тагын бер проблема, экспертлар фикеренчә, балаларның социаль адаптация тәҗрибәсе, яшьтәшләре белән аралашу тәҗрибәсен кыскарту.  

Татарстан Республикасы мәгариф һәм фән министры урынбасары –мәгариф һәм фән министрлыгының мәгариф өлкәсендә күзәтчелек һәм контроль департаменты җитәкчесе Светлана Захарова депутатларга мөрәҗәгать итеп, башлангыч һәм урта мәктәп этабында гаилә мәгарифен оештыруны яңадан карап чыгуны күздә тоткан инициативаны закон дәрәҗәсендә эшләү максатка ярашлы, бәлки бу форманы башлыча өлкән звено өчен саклап калу максатка ярашлы булыр, анда сайлау аңлы рәвештә башкарыла дип белдерде. Ул шулай ук арадаш аттестацияне мәҗбүри рәвештә бары тик дәүләт мәгариф учреждениеләрендә генә узуны кертү механизмын уйларга кирәклеген билгеләп үтте.  

Социаль сәясәт комитеты рәисе урынбасары Ольга Воронова Гаилә белеме өлкәсендә законнарны камилләштерү буенча тәкъдимнәр эшләү өчен депутатлардан, юристлардан, прокуратура һәм эксперт бергәлеге вәкилләреннән торган эшче комиссия төзергә тәкъдим итте.

«Һичшиксез, гаилә белеме формасы кирәк, әмма ул җентекле контроль таләп итә», – дип басым ясады Татарстан Республикасында Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил Светлана Захарова, фикер алышуга йомгак ясап.